Karkonosze
Są największym (36km długości) i najwyższym masywem górskim w Sudetach i
jedynym, którego partie grzbietowe przekraczając wysokość 1400 m.n.p.m. sięgają
powyżej granicy lasu. Ich najwyższy szczyt, Śnieżka (1603m) jest zarazem
najwyższą kulminacją Sudetów. Są także jedynym pasmem, które posiada cechy
rzeźby wysokogórskiej. Na zachodzie sąsiadują z Górami Izerskimi, oddzielone od
nich Przełęczą Szklarską i dolinami Kamiennej, Mielnicy, Mumlawy i Izery. Na
wschodzie Przełęcz Lubawska oddziela je od Gór Kamiennych, Vranich i Javorich
Hor. Granicę pn. tworzy próg tektoniczny na linii od Piechowic po Kowary, w
części biegnie ona podnóżem Grzbietu Lasockiego, który przez Przełęcz Kowarską
łączy Karkonosze z Rudawami Janowickimi. Granice pd. stanowi umowna linia
prowadząca przez miejscowości Iilemnice, Vrchlabi, Mlade Buky. Karkonosze zajmują powierzchnię 650 km2 biegnąca głównym grzbietem granica
dzieli je na dwie nierówne części z których mniejsza, północna o pow. 185 km2
(28%) leży na terenie Polski. Polska część Karkonoszy należy do dorzecza Odry i
zlewiska Morza Bałtyckiego, czeska do dorzecza Łaby wpływającej do Morza
Północnego.
Karkonosze stanowią część jednostki geologicznej zwanej masywem obejmującej
nadto część Gór Izerskich, Kotlinę Jeleniogórską i część Rudaw Janowickich. Jej
centralną część tworzy intruzja granitowa, powstała w okresie górnokarbońskim
ok. 320 mln lat temu. Otaczają ją skały metamorficzne. Na kontakcie z granitem
skały te uległy przeobrażeniom, w wyniku czego powstały odporne hornfelsy, z
których zbudowany jest m.in. Czarny Grzbiet ze Śnieżką. Cała ta strefa jest okruszcowana, a spotykane w niej złoto, srebro, ołów, miedź, żelazo i
uran były
obiektem działalności górniczej. Granit, podstawowy budulec Karkonoszy, występuje w kilku odmianach: porfirowaty, równoziarnisty i aplitowy. Spękania w
granicie nadają mu charakterystyczną kwadrową oddzielność, wpływającą na proces
wietrzenia i kształt form skalnych. Trwający ponad 200 mln. lat proces erozji
doprowadził do przemodelowania powierzchni granitowej. W połowie trzeciorzędu,
30-20 mln. lat temu Prakarkonosze stanowiły falistą równinę przypominającą
dzisiejszą Kotlinę Jeleniogórską. Ruchy górotwórcze w orogenerezie alpejskiej
(20-2 mln. lat temu) spowodowały blokowe wypiętrzenie Karkonoszy. Bloki te
zostały rozcięte dolinami rzek i potoków, a spod usuniętej zwietrzeliny
wypreparowane zostały charakterystyczne dla krajobrazu skałki. W okresie
ostatnich 2 mln. lat kolejne oziębienia klimatu spowodowały kilkakrotne
zlodowacenia. Dziełem lodowców są jedyne w Sudetach kotły, moreny i stawy
polodowcowe.
Klimat Karkonoszy cechuje się zmiennością pogody,
wysoką wilgotnością powietrza, znacznym zachmurzeniem i dużymi opadami. Pokrywa
śnieżna utrzymuje się często przez siedem miesięcy.
Świat roślin i zwierząt podobny jest do innych partii Sudetów. Występuje tu ok.
1300 gatunków roślin, wśród nich 27 endemicznych. Ze zwierząt spotyka się
jelenie, sarny, muflony, dziki, lisy i borsuki.
Karkonosze zajmują powierzchnię 650 km2 biegnąca głównym grzbietem granica
dzieli je na dwie nierówne części z których mniejsza, północna o pow. 185 km2
(28%) leży na terenie Polski. Polska część Karkonoszy należy do dorzecza Odry i
zlewiska Morza Bałtyckiego, czeska do dorzecza Łaby wpływającej do Morza
Północnego.
Karkonosze stanowią część jednostki geologicznej zwanej masywem obejmującej
nadto część Gór Izerskich, Kotlinę Jeleniogórską i część Rudaw Janowickich. Jej
centralną część tworzy intruzja granitowa, powstała w okresie górnokarbońskim
ok. 320 mln lat temu. Otaczają ją skały metamorficzne. Na kontakcie z granitem
skały te uległy przeobrażeniom, w wyniku czego powstały odporne hornfelsy, z
których zbudowany jest m.in. Czarny Grzbiet ze Śnieżką. Cała ta strefa jest okruszcowana, a spotykane w niej złoto, srebro, ołów, miedź, żelazo i
uran były
obiektem działalności górniczej. Granit, podstawowy budulec Karkonoszy, występuje w kilku odmianach: porfirowaty, równoziarnisty i aplitowy. Spękania w
granicie nadają mu charakterystyczną kwadrową oddzielność, wpływającą na proces
wietrzenia i kształt form skalnych. Trwający ponad 200 mln. lat proces erozji
doprowadził do przemodelowania powierzchni granitowej. W połowie trzeciorzędu,
30-20 mln. lat temu Prakarkonosze stanowiły falistą równinę przypominającą
dzisiejszą Kotlinę Jeleniogórską. Ruchy górotwórcze w orogenerezie alpejskiej
(20-2 mln. lat temu) spowodowały blokowe wypiętrzenie Karkonoszy. Bloki te
zostały rozcięte dolinami rzek i potoków, a spod usuniętej zwietrzeliny
wypreparowane zostały charakterystyczne dla krajobrazu skałki. W okresie
ostatnich 2 mln. lat kolejne oziębienia klimatu spowodowały kilkakrotne
zlodowacenia. Dziełem lodowców są jedyne w Sudetach kotły, moreny i stawy
polodowcowe. 
